15 listopada 2011 łączna liczba publikacji w polskich bibliotekach cyfrowych przyłączonych do FBC przekroczyła 800 tysięcy.

Osiemsettysięczna publikacja to „Wołyński Dziennik Wojewódzki. 1931, nr 16” udostępniana przez Jagiellońską Bibliotekę Cyfrową.

Wszystkim współtworzącym polskie biblioteki cyfrowe serdecznie gratulujemy!

Jakiś rok temu pozwoliłem sobie na małą refleksję dotyczącą marginalizacji jednej z najlepszych koncepcji organizacyjnych jaka się przytrafiła Polsce w obszarze cyfryzacji i promocji naszego dziedzictwa kulturowego. Od tego czasu dzięki tej koncepcji zasób polskich bibliotek cyfrowych podwoił się. W ciągu około jednego roku przybyło kolejnych 400 000 publikacji. Nawiązując do głównego wątku poruszonego w tekście na temat marginalizacji FBC zacząłem się dzisiaj zastanawiać:

(…) czy w Polsce nadal brakuje projektu umieszczenia wszystkich zdigitalizowanych zbiorów w ramach jednego portalu internetowego, analogicznego do Niemieckiej Biblioteki Cyfrowej? (…)

oraz

(…) czy Rozmowy o polskiej Centralnej Bibliotece Internetowej nadal ciągle jeszcze trwają? (…)

Ja tu tylko gram, sprawdź sam co można znaleźć w Federacji Bibliotek Cyfrowych:

cdn…

Pomyślałem sobie że ten zapis to praprzodek licencji, która dzisiaj mogłaby być dodatkowym wariantem licencji CC i zacząłem się zastanawiać czy czasem nie powinienem go zamieścić jako wartość dla atrybutu „Prawa” w opisie publikacji. Ciekawie komponowałby się przy opisach w Europeanie, a ponieważ w książce poruszane są zagadnienia dotyczące organizacji bibliotek to w tym kontekście byłaby to promocja dobrych praktyk .

Poniżej pełna treść zapisu o prawach, a w oryginale można go zobaczyć na tej stronie.

Wolno drukować, z warunkiem złożenia w Komitecie Cenzury, po wydrukowaniu, prawem przepisanej liczby egzemplarzy.

Warszawa, dnia 16 (28) Maja 1862 r.
p. o. Cenzora,
J. Błeszczyński.

W Polsce brakuje również projektu umieszczenia wszystkich zdigitalizowanych zbiorów w ramach jednego portalu internetowego, analogicznego do Niemieckiej Biblioteki Cyfrowej. Polskie zbiory będzie można co prawda przeglądać w Europeanie, z którą nasze centra digitalizacyjne pozostają w bliskiej współpracy. Rozmowy o polskiej Centralnej Bibliotece Internetowej jednak ciągle jeszcze trwają.

Pod tekstem pojawiło się wiele ciekawych komentarzy. Ja również pozwoliłem sobie skomentować tę dziwną opinię, a w związku z tym, że temat jest nadal aktualny i polityka marginalizacji Federacji Bibliotek Cyfrowych nadal jest prowadzona, o czym wspomniała Bożena Michalska, postanowiłem swój komentarz opublikować na blogu. Tym samym chciałem odświeżyć dyskusję na temat bardzo dziwnej, niezrozumiałej i destrukcyjnej polityki zmierzającej do marginalizacji Federacji Bibliotek Cyfrowych oraz całego kilkuletniego dorobku polskich bibliotekarzy cyfrowych i Zespołu Bibliotek Cyfrowych PCSS, którzy są autorami sukcesu Polski w Europeanie.

Poniżej mój komentarz do artykułu Zbudujemy cyfrową wieżę Babel.

Polecam ciekawy skecz, który może wiele wyjaśnić w poruszanej tutaj kwestii i ułatwić zrozumienie przepływów informacji:

Po obejrzeniu tego filmu zaświtała mi pewna konstrukcja myślowa, która jednak posiada własną logikę, więc chyba niesłusznie się czepiamy. Proszę sobie wyobrazić następujący scenariusz przepływu informacji:

1. Sprawdzenie informacji:

Zapytamy Googla o „biblioteki cyfrowe”

Wynik (dane na 2010-02-28):

Na pierwszej stronie jest Federacja Bibliotek Cyfrowych oraz wiele polskich bibliotek cyfrowych należących do FBC. Na drugiej stronie jest link do strony Konferencja „Polskie Biblioteki Cyfrowe 2009″, na której są dostępne materiały (video, teksty, prezentacje) z informacjami dotyczącymi FBC oraz Europeany. Na temat Europeany i jej związków z FBC mówili sami przedstawiciele Europeany.

Na wszelki wypadek sprawdźmy jeszcze w Katalogu Onet.pl bo chińskie doświadczenia Googla mogą budzić obawy, że te wyniki zostały zmanipulowane.

2. Analiza informacji:

Na stronie http://fbc.pionier.net.pl mamy informację: Dostępnych publikacji: 352353 (na dzień 2010-02-28) czyli że nie 100 tys., nie 10 tys. ale ponad 350 tys. jest dostępnych za pośrednictwem jednego portalu przeszukującego wszystkie polskie biblioteki cyfrowe.

Na stronie http://fbc.pionier.net.pl/owoc/list-libs „Zestawienie polskich bibliotek cyfrowych” znajdujemy listę 50 polskich bibliotek cyfrowych, których praca jest koordynowana za pośrednictwem mechanizmów synchronizacji dostępnych dzięki FBC, czyli że nie jest to 5 bibliotek cyfrowych, nie 20 bibliotek cyfrowych tylko 50 bibliotek cyfrowych współpracuje przy digitalizacji, która jest koordynowana przy pomocy narzędzi informatycznych.

Na stronie http://www.man.poznan.pl/PBC/2009/?s=program-warsztaty – Program szóstych warsztatów „Biblioteki cyfrowe” znajdujemy informację, że zorganizowano szóste warsztaty czyli, że nie pierwsze, nie czwarte ale że szóste. Skoro odbywają się raz w roku to znaczy, że są organizowane nie od dwóch lat, nie od trzech lat tylko od sześciu lat.

Skończę na analizie tych trzech bo wyłaniają się już wystarczająco oczywiste wnioski i nie ma sensu drążyć tematu dalej.

3. Wnioski oczywiste i konkretne:

(…)W Polsce brakuje również projektu umieszczenia wszystkich zdigitalizowanych zbiorów w ramach jednego portalu internetowego, analogicznego do Niemieckiej Biblioteki Cyfrowej. Polskie zbiory będzie można co prawda przeglądać w Europeanie, z którą nasze centra digitalizacyjne pozostają w bliskiej współpracy. Rozmowy o polskiej Centralnej Bibliotece Internetowej jednak ciągle jeszcze trwają.(…)

A więc jakieś konkrety są !!!

Ta logika wnioskowania nie jest odosobnionym przypadkiem. Kiedyś podobna historia miała miejsce na łamach Gazety Wyborczej.

Na koniec posłużę się tekstem nawiązującym do  jednej z reklam, ostatnio często puszczanych w telewizji:

Ja tu tylko gram, sprawdź sam co można znaleźć w Federacji Bibliotek Cyfrowych:

cdn…

W komentarzach do tych tragicznych wydarzeń, które mogliśmy usłyszeć w radiu i w telewizji często pojawiały się stwierdzenia,  że 10 kwietnia pod Smoleńskiem zginął kwiat polskiej inteligencji. W tym kontekście trafne są słowa piosenki, którą kiedyś śpiewała Sława Przybylska:

Gdzie mogiły z dawnych lat? Tam gdzie kwiaty posiał wiatr.

Czy te kwiaty musiały zostać tam posiane, aby cały świat mógł dostrzec miejsce mogił z dawnych lat?

Poniżej przemówienie, opublikowane przez Rzeczpospolitą, które prezydent RP Lech Kaczyński miał wygłosić 10 kwietnia 2010 roku na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu podczas uroczystości w 70. rocznicę zbrodni katyńskiej.

Szanowni Przedstawiciele Rodzin Katyńskich! Szanowni Państwo!

W kwietniu 1940 roku ponad 21 tysięcy polskich jeńców z obozów i więzień NKWD zostało zamordowanych. Tej zbrodni ludobójstwa dokonano z woli Stalina, na rozkaz najwyższych władz Związku Sowieckiego. Sojusz III Rzeszy i ZSRR, pakt Ribbentrop-Mołotow i agresja na Polskę 17 września 1939 roku znalazły swoją wstrząsającą kulminację w zbrodni katyńskiej. Nie tylko w lasach Katynia, także w Twerze, Charkowie i w innych, znanych i jeszcze nieznanych miejscach straceń wymordowano obywateli II Rzeczypospolitej, ludzi tworzących podstawę naszej państwowości, nieugiętych w służbie ojczyzny. W tym samym czasie rodziny pomordowanych i tysiące mieszkańców przedwojennych Kresów były zsyłane w głąb Związku Sowieckiego, gdzie ich niewypowiedziane cierpienia znaczyły drogę polskiej Golgoty Wschodu.

Najbardziej tragiczną stacją tej drogi był Katyń. Polskich oficerów, duchownych, urzędników, policjantów, funkcjonariuszy straży granicznej i służby więziennej zgładzono bez procesów i wyroków. Byli ofiarami niewypowiedzianej wojny. Zostali zamordowani z pogwałceniem praw i konwencji cywilizowanego świata. Zdeptano ich godność jako żołnierzy, Polaków i ludzi. Doły śmierci na zawsze miały ukryć ciała pomordowanych i prawdę o zbrodni. Świat miał się nigdy nie dowiedzieć. Rodzinom ofiar odebrano prawo do publicznej żałoby, do opłakania i godnego upamiętnienia najbliższych. Ziemia przykryła ślady zbrodni, a kłamstwo miało wymazać ją z ludzkiej pamięci.

Ukrywanie prawdy o Katyniu ? efekt decyzji tych, którzy do zbrodni doprowadzili ? stało się jednym z fundamentów polityki komunistów w powojennej Polsce: założycielskim kłamstwem PRL. Był to czas, kiedy za pamięć i prawdę o Katyniu płaciło się wysoką cenę. Jednak bliscy pomordowanych i inni, odważni ludzie trwali wiernie przy tej pamięci, bronili jej i przekazywali kolejnym pokoleniom Polaków. Przenieśli ją przez czas komunistycznych rządów i powierzyli rodakom wolnej, niepodległej Polsce. Dlatego im wszystkim, a zwłaszcza Rodzinom Katyńskim, jesteśmy winni szacunek i wdzięczność. W imieniu Rzeczypospolitej składam najgłębsze podziękowanie za to, że broniąc pamięci o swoich bliskich, ocaliliście Państwo jakże ważny wymiar naszej polskiej świadomości i tożsamości.

Katyń stał się bolesną raną polskiej historii, ale także na długie dziesięciolecia zatruł relacje między Polakami i Rosjanami. Sprawmy, by katyńska rana mogła się wreszcie w pełni zagoić i zabliźnić. Jesteśmy już na tej drodze. My, Polacy, doceniamy działania Rosjan z ostatnich lat. Tą drogą, która zbliża nasze narody, powinniśmy iść dalej, nie zatrzymując się na niej ani nie cofając.

Wszystkie okoliczności zbrodni katyńskiej muszą zostać do końca zbadane i wyjaśnione. Ważne jest, by została potwierdzona prawnie niewinność ofiar, by ujawnione zostały wszystkie dokumenty dotyczące tej zbrodni. Aby kłamstwo katyńskie zniknęło na zawsze z przestrzeni publicznej. Domagamy się tych działań przede wszystkim ze względu na pamięć ofiar i szacunek dla cierpienia ich rodzin. Ale domagamy się ich także w imię wspólnych wartości, które muszą tworzyć fundament zaufania i partnerstwa pomiędzy sąsiednimi narodami w całej Europie.

Oddajmy wspólnie hołd pomordowanym i pomódlmy się nad ich głowami. Chwała bohaterom! Cześć Ich pamięci!

Wieczne odpoczywanie racz im dać Panie, a wolna informacja o nich, niech nigdy nie ustanie.

P.S.
Mając powyższe na uwadze zachęcam wszystkich zarządzających dostępem do różnego rodzaju informacji, do refleksji nad tym jak skutecznie zwiększyć jej wartość oraz czyje interesy reprezentować, zwłaszcza w przypadkach, kiedy nie ma żadnych przeszkód prawnych oraz nie trzeba płacić tak strasznie wysokiej ceny.

Wyszukiwarka DART-Europe odnajduje prace według kryteriów zadanych przez poszukującego. Po kliknięciu na tytuł wybranej  pozycji trafiamy do biblioteki cyfrowej, która przechowuje ją w swoich zasobach, i możemy, nie ruszając się od komputera, przestudiować interesującą nas pracę.

• Polskie instytucje w projekcie DART-Europe
• Publikacje z Uniwersytetu Wrocławskiego

Jest to kolejna szansa na promocję polskich uczonych oraz uczelni, które reprezentują.

Więcej informacji na stronie Uniwersytetu Wrocławskiego ?

W podsumowaniu Marcin napisał:

(…) Tak sprawne uruchomienie w pełni zautomatyzowanego przepływu strumienia informacji z setek polskich instytucji kultury i nauki, poprzez regionalne biblioteki cyfrowe i FBC, aż do Europeany nie byłoby możliwe, gdyby nie spójna wizja polskiej infrastruktury bibliotek cyfrowych i jej konsekwentna realizacja prowadzona przez ostatnie lata wspólnymi siłami tych instytucji, wspieranych od strony technicznej przez PCSS i innych uczestników Konsorcjum PIONIER. Dzięki wypracowanemu otwartemu i rozproszonemu modelowi współpracy, a także właściwie dobranym i opracowanym rozwiązaniom technicznym, budowana od 2002 roku polska infrastruktura okazała się być zgodna z modelami infrastruktury europejskiej wypracowanymi w ostatnich dwóch latach w projektach takich jak Europeana czy DRIVER. (…)

Dzięki za tę spójną wizję wszystkim, którzy ją posiadają. Dzięki tej wizji Polska może zająć znaczące miejsce w cyfrowych przestworzach internetu.

(…) 700 lat temu dzięki Księgozbiorowi Wirtualnemu Federacji FIDES zostało uwolnione pierwsze polskie zdanie, które przeszło 700 lat wcześniej zostało zapisane w Księdze henrykowskiej (…)

Na stronie z aktualnościami Księgozbioru Wirtualnego FIDES czytamy:

(…) Pełny tytuł tego dokumentu brzmi: ?Liber fundationis claustri Sancte Marie Virginis in Henrichow? czyli Księga założenia klasztoru Najśw. Maryi Panny w Henrykowie. Słynne pierwsze zdanie w języku polskim ?day ut ia pobrusa, a ti poziwai?, co znaczy ?pozwól, ja będę mełł, a ty odpocznij? znajduje się na s. 24 Księgi, wiersz 9 od dołu. Ranga tego dokumentu jest nie do przecenienia, stąd myśl, aby dzięki technice cyfrowej udostępnić go wszystkim zainteresowanym. (…)

Udostępnienie Księgi henrykowskiej całemu światu jest ważnym wydarzeniem, które ma szansę przyczynić się do upowszechniania informacji o naszym języku. Jest też świetnym przykładem symbiozy pomiędzy starą księgą a nowoczesnym przekazem informacji. Te dwa światy – sędziwej księgi i szczenięcego internetu – nie muszą ze sobą konkurować, wręcz przeciwnie, dzięki wzajemnemu współistnieniu mogą istnieć efektywniej. Internet dzięki księdze może przekazywać wartościową informację, natomiast księga dzięki internetowi może zaistnieć w zdecydowanie szerszym wymiarze. Personifikując te dwa podmioty można sobie dzisiaj wyobrazić sytuację, w której internet zwraca się z szacunkiem do księgi słowami zawartymi w pierwszym zapisanym polskim zdaniu ?pozwól, ja będę mełł, a ty odpocznij?.

Warto sobie w tym miejscu zadać pytanie: po co twórcy Księgi henrykowskiej ją pisali oraz o czym mogliby pomyśleć gdyby potrafili przewidzieć zaistnienie internetu po siedmiuset latach?

Dzisiejsze wydarzenie jest dowodem na to, że marzenie o polskim systemie rozproszonych bibliotek cyfrowych zaczyna się materializować. Jest również nadzieją na to, że słowa „czas zatarł ślad” coraz rzadziej będą odpowiedzią na pytanie „kto wie czy było tak?”.

Za to co dzisiaj się stało należy się wielki szacun dla Zespołu Bibliotek Cyfrowych PCSS, który jest odpowiedzialny za „wypchnięcie” polskiego bibliotekarstwa cyfrowego do Europy, a bardziej lokalnie również dla całego zespołu BCUWr, który zadbał o dobrą pozycję BUWr i całego Uniwersytetu Wrocławskiego w Europeanie.

Tak na marginesie to ciekaw jestem ile osób uczestniczących w uroczystym otwarciu Biblioteki Cyfrowej Uniwersytetu Wrocławskiego poważnie traktowało wizję zaistnienia w Europejskiej Bibliotece Cyfrowej oraz ile osób czytających dzisiaj ten tekst zdaje sobie sprawę z tego, że jesteśmy świadkami historycznego wydarzenia.

O wejściu do Europeany napisał już Remigiusz Lis. Zaczęła się też dyskusja na forum Biblioteka 2.0 i forum EBIB. Można o tym wydarzeniu przeczytać również na stronie Uniwersytetu Wrocławskiego.

Pod adresem http://www.man.poznan.pl/PBC/media/Cwierc_miliona_polskich_publikacji_cyfrowych_w_Europeanie.pdf dostępna jest oficjalna informacja prasowa przygotowana przez Marcina Werlę – Lidera Zespołu Bibliotek Cyfrowych PCSS.

Sława Przybylska – Gdzie są kwiaty z tamtych lat przez gosiawa

Podczas wakacji miałem okazję odwiedzić Muzeum Browaru Żywiec. Historia tego browaru jest bardzo ciekawa i mocno wkomponowana w losy naszego kraju. Zwiedzając muzeum można się np. dowiedzieć, że Karol Olbracht Habsburg-Lotaryński – ostatni dziedzic Żywca został przez Niemców aresztowany w listopadzie 1939 i uwięziony prawie do końca wojny w cieszyńskim więzieniu za to, że stanowczo odmówił podpisania niemieckiej listy narodowościowej. Kiedyś opowiadał mi o tym wydarzeniu kolega historyk podczas spotkania przy piwie. Podobno na propozycję przyjęcia munduru oficera niemieckiego arcyksiążę Karol odpowiedział, że nie może tego zrobić bo jest oficerem polskim. Został za to pozbawiony majątku, który trafił pod przymusowy zarząd III Rzeszy, a jego żona została internowana.

Podczas zwiedzania muzeum można zapoznać się z tłem historycznym, które towarzyszyło rozbudowie browaru, zaprezentowanym w nowoczesny interaktywny sposób. Można obejrzeć wiele ciekawych eksponatów i dokumentów jednak głównym powodem, który sprowokował mnie do napisania tej refleksji jest krótka informacja znajdująca się na bilecie wstępu do muzeum. Brzmi ona następująco:

FOTOGRAFUJ
Gdy tylko zechcesz rób pamiątkowe zdjęcia do swojej prywatnej kolekcji. Nie mamy nic do ukrycia. Przeciwnie – cieszy nas każdy objaw zainteresowania naszych gości.

Okazało się, że bez żadnego problemu mogę zrobić sobie pamiątkowe zdjęcia z pobytu w muzeum i opublikować je na własnym blogu. Dla muzeum jest to dodatkowa reklama, która z pewnością przekłada się na wizerunek i popularność marki Żywiec, co potwierdza informacja znajdująca się na stronie internetowej na stronie internetowej Muzeum Browaru Żywiec. Możemy tam przeczytać, że Muzeum Browaru w Żywcu pod względem frekwencji goni Muzeum Narodowe w Warszawie. Zacząłem się więc zastanawiać dlaczego w innych muzeach, archiwach czy bibliotekach wprowadza się zakazy fotografowania czy swobodnego dysponowania kopiami dokumentów, zdjęć itp. skoro tego typu działania przekładają się na zwiększenie popularności i zainteresowania obiektami przechowywanymi w tych instytucjach oraz samymi instytucjami. Może wynika to z braku zrozumienia marketingu oraz zależności, którymi kieruje się ekonomia uwagi, a może nasza historia czy kultura ma mniejszą wartość niż kufel piwa skoro nie korzysta się ze sprawdzonych już mechanizmów promocji? O dostępie do polskich archiwaliów wspomniał Jarek Lipszyc podczas konferencji Otwarte zasoby edukacyjne w Polsce, która odbyła się w kwietniu br. w Sejmie. Pozwoliłem to sobie skomentować na forum Biblioteka 2.0 – http://forum.biblioteka20.pl/viewtopic.php?t=338.

Poniższymi zdjęciami zachęcam do odwiedzenia Muzeum Browaru w Żywcu i do zrobienia własnej dokumentacji.

[Show as slideshow]

[View with PicLens]

1234►

Muzeum Browaru Żywiec nie jest na szczęście jedynym miejscem, w którym można skorzystać z naturalnych już wynalazków techniki jakimi są aparaty fotograficzne czy telefony, przy pomocy których można efektywniej pracować z informacją. Kolejnym bardzo ciekawym miejscem, które miałem okazję odwiedzić podczas tegorocznych wakacji jest Książnica Cieszyńska. Trafiłem tam zupełnie przypadkiem za namową Henryka Hollendra, za co bardzo dziękuję. Dzięki uprzejmości Pana Dyrektora Krzysztofa Szelonga mogłem obejrzeć wystawę pokazującą, w jaki sposób ratuje się i naprawia stare księgi. Oczywiście nie było problemu ze zrobieniem zdjęć, którymi mogę teraz zachęcić do odwiedzenia Książnicy Cieszyńskiej i wchodzącej w jej skład biblioteki księdza Leopolda Jana Szersznika (1747 – 1814). Jest to bardzo ciekawa kolekcja, która stanowi klasyczny przykład biblioteki osiemnastowiecznej,  posiadającej oryginalny wystrój wewnętrzny, na który składa się kilkadziesiąt okazałych, wykonanych w stylu klasycystycznym dębowych regałów.

[Show as slideshow]

[View with PicLens]

123►

Na koniec jeszcze raz utwór przytoczony na początku, tylko w wykonaniu Marleny Dietrich. Prawdopodobnie gdyby nie otwarty dostęp, Web 2.0 i YouTube nie miałbym szansy na obejrzenie i wysłuchanie tej piosenki w wykonaniu polskim i niemieckim. Warto więc wykorzystywać nowe technologie do uwalniania informacji, zwłaszcza tych, które dotyczą historii i dziedzictwa kulturowego oraz likwidować wszelkie bariery ograniczające dostęp do nich, bo w przeciwnym razie czas zatrze ślad.

MARLENE DIETRICH – SAG MIR WO DIE BLUMEN SIND
Załadowane przez: birdy66. – Odkryj inne klipy wideo.

Przy okazji chciałem podziękować mojemu koledze historykowi, Darkowi Przybytkowi za edukację, tę przy piwie również i za jego starania na „różnych frontach” o to aby na pytanie „kto wie, czy było tak?” nie trzeba było odpowiadać słowami „czas zatarł ślad”. Trzymam kciuki.